कीर्तिपुरदेखि बन्दिपुरसम्म
मगर भाषामा पानीसँग सम्बन्धित खोलानालामा ‘दि’ शब्द आउने गर्दछ । नेपाली भाषाको व्याकरणमा ठाउँको नाममा दीर्घ ईकार राख्ने चलनअनुसार म्याग्दी, रिदी, पुम्दी, छाब्दी भनिएको मात्रै हो, नत्र ‘दि’ नै हुन्छ । ठाउँको नामसँग ‘पुर’ आएका कारण ‘बन्दिपुर’ बन्यो, ‘बन्दी’ बनाइएन वा भनिएन । बन्दिपुरलाई ‘बन्दीपुर’ को रूपमा बुझ्ने र अपराधी कर्म गर्नहरूलाई बन्दी बनाउने ठाउँ भएर यस्तो नाम रहेको भन्ने अनुमाण पुराणले ऐतिहासिक अध्ययनलाई अलमल्याउने बाहेक अरु गर्दैन ।
असल पुस्तकमा लेखिएका कुराहरू वास्तविक घटना भन्दा पनि सत्य
विश्वविख्यात महान आख्यानकार अर्नेष्ट हेमिंग्वे (१८९९–१९६१) आफ्नो ‘बाई–लाइन : अर्नेष्ट हेमिंग्वे’ मा लेख्छन्, ‘‘असल पुस्तकमा लेखिएका कुराहरू वास्तविक घटना भन्दा पनि सत्य हुन्छन् ।’’
सुत्रात्मक सुक्ष्मकथा
बि.स. २०१९ साल पुस १० गते म्यान्मारको राधापुरमा जन्मेका इन्द्रकुमार...
भुईं मान्छेका सुखदुःख
सूर्यप्रसाद लाकोजू भन्ने बित्तिकै धेरैको स्मृतिमा एउटा भद्र, गम्भीर र कल्पनाशील अनुहार प्रकट हुन्छ ! उनी के हुन् भन्दा पनि के होइनन् भन्ने सवालको जवाफ खोज्नु पर्ने हुन्छ पहिले !
धूस्वां सायमिकी दीपा
उपन्यास सत्य घटनामा आधारित छ, दीपा पनि जिउँदो चरित्र हो।तर, उसको वास्तविक नाम त्यो होइन । लेखक धूस्वां सायमि भन्नुहुन्छ( मान्छेअनुसारको नाम नसुहाएको टिप्पणी गर्दा परिवारले न्वारानको जिम्मा मलाई दियो। र, दीपा नाम सबैले मन पराए।
तेस्रो बालसाहित्य महोत्सव सम्पन्न
बालसाहित्यले समाजको यथार्थ चित्रण मात्र नभई आवश्यकता अनुसार समाजलाई चुनौती दिनुका साथै समाजको पुनर्संरचनाको सम्भावना खोज्नुपर्ने कुरा कार्यपत्रले आैंल्याएकाे छ ।
रमेश भुषालकाे कृति ‘छालबाटो’लाई पद्मश्री पुरस्कारकाे घाेषणा
काठमाडौं, भदाै १५ । खेमलाल हरिकला लामिछाने प्रतिष्ठानले दिंदै आएकाे पद्मश्री साहित्य पुरस्कार रमेश भुसालको संस्मरणात्मक कृति ‘छालबाटो’लाई २०८१ सालको ‘पद्मश्र...
प्रेमदेव गिरीलाई जगदम्बा-श्री र ‘उरमाल’ लाई मदन पुरस्कार
काठमाडौं, भदाै ६ । लोकसंस्कृति क्षेत्रमा सक्रिय प्रेमदेव गिरीलाई जगदम्बा-श्री सम्मान र छुदेन काविमोको औपन्यासिक कृति ‘उरमाल’ लाई मदन पुरस्कार अर्पण गर्ने निर...
पारिजात र पारिजातका प्रेमी
लामाले दिएको नाम ‘छेकुडोल्मा’, पुरेतले जुराइदिएको ‘विष्णुकुमारी’ र आफैले राखेको नाम ‘पारिजात’ । पारिजात नाम विश्वभर फैलियो । यायाबर बनेर जंगल घुम्दै पोल्टाभर...
साहित्यकार महिला पलायन हुनु प्रतिभा नहुनु होइन
करिब तीन दशकअगाडि महिला साहित्यकार बढाउनुपर्ने सदासयताका साथ वि.सं. २०३७ सालमा महिला साहित्यकार संघ गठ गर्न पुग्नुभएकी साहित्यकार बेटी बज्राचार्यले अहिले साह...
मिस्टर जेफपिटर्स
दक्षिण क्यारोलिनाको चार्लस्टनमा बसेर जेफ पिटर्सले पैसा कमाउने कति जुक्ति गरिसक्यो भनेर साध्य छैन । उसले सुनाउने अनगिन्ती कुराहरूमध्ये उसको आफ्नै जिन्दगीका कथ...
अण्डाकार तस्बीर
तस्वीर हेर्दै ऊ चिच्यायो–‘यी आइमाई तस्बीरमा बनाइएकी होइन । ऊ जिउँदै छे ।’ त्यसपछि आफ्नी श्रीमतीलाई हेर्न ऊ त्यता फर्क्यो । तर उ त मरिसकेकी थिई ।
लुकाइने कुरा लेखिएपछि
प्रायः आत्मकथाहरूमा लुकाइने यो पाटोलाई लेखिकाले देखाएकी छन् । यो नै पुस्तकको मुख्य विशेषता हो र यसैका कारण पनि पुस्तक चर्चित बनेको हो । पुस्तकबाट यौन र यौनिक...
कोठीबाट भागेर
‘‘मां देखो न वह रूठ के चला गया ।’’ भन्दै सायरा बानुको आवाजले लखेट्दै ल्यायो । फर्केर हेर्दै नहेरी सरासर लामो छिडीमा ‘अल लाइन क्लियर’ गर्न लगाइराखेको खापाको ग...
फूलको आँखामा काँडाको संसार
गीत साहित्यिक र दार्शनिक दुबै दृष्टिले दोषपूर्ण छ । शब्द लालित्य र मर्मस्पर्शी अभिव्यक्ति नै साहित्यको मापदण्ड होइन, त्यसमा अर्थपूर्ण सन्देशको पनि दरकार पनि पर्दछ । गीतकार यसमा पूर्णतः चुकेको देखिन्छ । तर तिनै शब्दहरू लोकप्रिय हुनु छलफलको बेग्लै पाटो हो ।
