नेवाः समाजय् लक्ष्मीपुजा

दशैं अर्थात दशहराया तुरुन्त लिपा व छठ पर्वया छुं दिं न्ह्यः नेवारतय्सं स्वाति नखःयात तसकं महत्व बियाः हनी । थ्व भारतया छगू नखः व नेपाःया पहाडी लागाय् तिहार धकाः लोकंह्वाःगु नखः जूगुलिं थुकियात नेवारतय्सं स्वाति धाइ ला धकाः अजू चायाच्वंगु खनेदइगु सामान्य खँ मखु । दशैं वा दशहराबलय् नेवारतय्सं मोहिनी नखःयात बिस्कं कथं हनीगु थें नेवारतय्सं नं दिपावली वा तिहारय् स्वति नखःयात बिस्कं कथं हनी । दिपावली वा तिहारयात यमपञ्चक कथं प्यन्हु तक न्यायेकीगु खःसां स्वति धाःसा मूलतः स्वन्हु जक हनीगु खः । यमपञ्चकया प्रभावं नेवारतय्सं नं काग व खिचायात पुजा यानाः प्यन्हु न्यायेकी । थन लक्ष्मीपुजाया बारे नेवार दृष्टिकोणं चर्चा यानातःगु दु ।

लक्ष्मी धकाः पुज्याइम्ह लक्ष्मीया सम्बन्धय् बहुआयामिक दृष्टिकोण नाले मफुत धाःसा भ्रम जुइगु सम्भावना अप्वः दु । लक्ष्मी जक मखु । स्वन्तिइ नेवारतय्सं पुज्याइम्ह लक्ष्मी देवीया नां धनलक्ष्मी खः । धनलक्ष्मीया मेगु रुप वसुन्धरा खः । थुकियात अःपुक थुइकेगु तसकं आवश्यक जू । नेवारतय्सं वसुन्धरा देवीलिसे सम्बन्धित स्वंगू नखःचखः हनेगु याइ । वसुन्धरा सु खः? न्ह्यसः नं ब्वलनी । वसुन्धरा रत्नसंभव कुलयाम्ह देवी खःसा वय्कःया स्वंगू रुप दुगु खनेदु । वय्कःयात धन, अन्न, जग्गाया बोधिसत्वया रुपय् नं कायेगु याः । धन, अन्न, बुँया प्रदायक कथं कयातःगु थुम्ह देवीयात थीथी विशेष अवसरय् पूजा यायेगु याइ । उकथं स्वन्ति नखः धनलक्ष्मीया पूजापाखें सुरु जुइ । थ्व आश्विनकृष्ण औंसीया दिनय् लाः । अथे हे मार्ग शुक्ल पूर्णिमाया दिं वसुन्धराया मेगु रुप धन्यालक्ष्मीया पूजा याइ । स्वक्वःगु पटक गुंला क्वचाये धुंकाः वसुन्धरायात पूजा यानाः गथिला ब्रत च्वनेगु याइ । थ्व वसुन्धरा देवीया व्रत खः । प्राचीन नेवार समाजय् दच्छियंकं थीथी झिंछगू कथंया लक्ष्मीयात पुजा यायेगु चलन दुगु खः । लय्पतिकं निताजिया लक्ष्मी पुज्यायेगु चलन आः मदये धुंकल ।

नेवार समाजय् पुज्याइगु लक्ष्मी (धनलक्ष्मी) मेमेगु हिन्दू समाजय् पुज्याइगु लक्ष्मी स्वया तसकं पाःगु खनेदु। इपिं छगू हे मखु । उकिं इपिं छम्ह हे लक्ष्मी खः धकाः बिचाः यायेगु भ्रामक जुइ । हिन्दू परम्परा में देवी लक्ष्मी भगवान विष्णु के पत्नी हैं। वया मूर्तितय् के बिस्कं बिस्कं बिशेषता खनेदत । थ्व लक्ष्मी थःगु च्वय् निपा ल्हातं स्वां ज्वनाः च्वय् निपा ल्हाःया जव ल्हाः अभयमुद्र वा वरादमुद्रय् दुगु खनेदु । थुकथं, वयात वयागु खव ल्हातं धन वर्षा यानाच्वंगु चित्रण यानातःगु दु ।

अथे खःसां नेवार समाजय् स्वाति पर्वया इलय् पुजा याइगु धनलक्ष्मीया किपाया बिस्कं विशेषता दु । वयाके नं प्यपा ल्हाः दु, तर व अर्धवृत्ताकार अवस्थाय् सिंहासनय् च्वनी । थ्व वसुन्धराया मुद्रा खः । थ्व आर्य ताराया मुद्रा नं खः । निगू च्वय् या ल्हाः मध्ये वयागु जव ल्हातं सामान्यतया ज्वाला न्हायकम ज्वनाच्वंगु दुसा खव ल्हातं सिन्हामु (तिका थली) ज्वनाच्वंगु दु । अथे हे निगू क्वय् या ल्हाः मध्ये वयागु जव ल्हाः वराद मुद्रय् व खव ल्हाः अभय मुद्रय् दु । लक्ष्मीया किपाया नापनापं कुबेर, ख्याः आदि नं चित्रण यानातःगु दु ।

सुन्धारयात करन्दव्यूह वा गुणकार्दव्यूहय् महालक्ष्मी धकाः उल्लेख यानातःगु दु । सूत्र कथं बोधिसत्व आर्यबोलोकितेश्वरं वसुन्धरयात धाःगु दु, "छ लक्ष्मी, श्री महादेवी, महेश्वरी व वसुन्धर खः । छं सकल धन, सुख व उत्साह बियाच्वनी । न्ह्याबलें संसारयात भिक्षा बियाः उकियात धर्मय् पुनःस्थापना या अले अनुसरण यानाच्वनि ।"

लक्ष्मीपुजाया दिं नेवार समाजय् सुथय् छेँया न्ह्यःने ह्याउँगु चां मण्डप दयेकाः पिखलखुं भुनाः छेँया धुकिति तक तनावनी । पिखालखुइ मण्डप दयेकेगु धइगु लक्ष्मीयात लसकुस यायेगु खःसा व हे ह्याउँगु मायात धुकितिइ तनाः सम्मानपूर्वक लँपु दयेकेगु खः । धनलक्ष्मीया किपा धुकीतिइ तयाः न्ह्यःने फलफूल व मेमेगु पूजा वस्तु तइ । नेवार समाजय् लक्ष्मीपुजा दशैं नाप स्वानाच्वंगु दु । दशैंया इलय् बलि ब्यूम्ह पशु वा झंगःया लाया छकू कुचा लक्ष्मीया निंतिं छुटे याइ । दशैंया ला नं तयातःगु दु । दशैंया इलय् पशुबलि मबिइगु छेँय् थथे याइमखु । थुगु लसताय् पुजा यायेत लक्ष्मीया किपालिसें छेँय् पुलांगु सिक्का नं तयातःगु दु । लक्ष्मीपुजा छन्हु हे क्वचाइगु मखु । नेवारतय्सं कन्हय् कुन्हु म्हपुजा याइ । उकथं लक्ष्मीया म्हपुजा नं याइ ।