लायकु कुमारीमा नयाँ कुमारी आसिन

काठमाडौं, असोज १४ । काठमाडौंको हनुमानढोका दरबार क्षेत्रस्थित कुमारी घरमा आज नयाँ कुमारी आर्यतारा शाक्य परम्परागत विधिपूर्वक आसिन हुनुभएको छ। बसन्तपुरको कुमारी घरमा रहने कुमारी लायकू कुमारीका रुपमा चिनिन्छ । शाक्य समुदायका विभिन्न बहालहरूबीच भएको छनोट प्रक्रिया र धार्मिक अनुष्ठान पूरा भएपछि उहाँलाई औपचारिक रूपमा “जीवित देवी” का रूपमा प्रतिष्ठित गरिएको हो।

कुमारी चयनका लागि उमेर, कुलीनता, शारीरिक पूर्णता, धार्मिक संस्कारप्रतिको बोध लगायतका परम्परागत मापदण्डहरूलाई आधार बनाइन्छ। यिनै मापदण्ड अनुसार आर्यताराको चयन गरिएको कुमारी छनोट समितिले जनाएको छ।

कुमारी आर्यतारालाई उनको निवास ढल्कोबाट स्थायी निवास इतुम्बहाल हुँदै हनुमानढोका मूलचोकमा बाजागाजा तथा लावालस्करसहित लगिएको थियो ।

यस्तै, यस अघिकी जीवित देवी कुमारी पदबाट तृष्णा शाक्यको बाजागाजासहित बिदाई गरिएको थियो । तृष्णा शाक्य २०७४ सालमा कुमारीघरमा प्रवेश गरेकी थिइन्। उनको उमेर १२ वर्ष पूरा भएकाले दसैँको महाअष्टमीका दिन कुमारीघरमा नयाँ कुमारी भित्र्याएको हो।

नयाँ कुमारी आसिन भएसँगै काठमाडौंका नेवार समुदाय मात्र नभई सम्पूर्ण नेपालीका लागि विशेष महत्व हुने कुमारी परम्पराको निरन्तरता कायम भएको छ। दशैँ, इन्द्रजात्रा, मकवानपुरे जात्रा लगायतका महत्वपूर्ण पर्वमा कुमारीको उपस्थितिलाई सांस्कृतिक र धार्मिक दृष्टिले उच्च महत्व दिइँदै आएको छ।

गणतन्त्र स्थापना पछि पनि कुमारी परम्परा निरन्तर जारी रहँदै आएको छ। दरबार क्षेत्रका पूर्वाधारमा परिवर्तन आए पनि कुमारीलाई “साँस्कृतिक र आध्यात्मिक प्रतीक” का रूपमा सम्मान गर्ने प्रचलन जस्ताको तस्तै रहेको छ।