गाजामा भोकमरी महासंकट : संयुक्त राष्ट्रको चेतावनी – “यो प्राकृतिक अकाल होइन, नियोजित भोकमरी हो”

गाजा, साउन ११ । गाजामा इजरायली नाकाबन्दी र लगातारको सैन्य आक्रमणबीच खाद्यान्न संकट भयावह बन्दै गएको छ। संयुक्त राष्ट्रसहितका अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार निकायहरूले भोकमरीको यस्तो भयावह अवस्था पछिल्लो दशकमा कहिल्यै नदेखिएको बताएका छन्। “गाजामा यो अकाल होइन, नियोजित भोकमरी हो,” संयुक्त राष्ट्रका आपतकालीन राहत संयोजक मार्टिन ग्रिफिथ्सले भने।

गाजाको स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको तथ्यांकअनुसार अहिलेसम्म १३३ जनाको मृत्यु भोकमरीकै कारण भइसकेको छ। मृतकमध्ये ८७ जना बालबालिका छन्। बालबालिकामा कुपोषण उच्च दरमा देखिएको र ६६ हजारभन्दा बढी बच्चा “गम्भीर कुपोषण”को जोखिममा रहेको युनिसेफले जनाएको छ।

मेडिसिन्स सान्स फ्रन्टियर्स (एमएसएफ) का चिकित्सकहरूका अनुसार, धेरै बालबालिकाको पेट रित्तो छ, र आमाहरूले चामलको पानी मात्र खुवाएर जिवित राख्न खोजिरहेका छन्।

गत मार्च महिनादेखि इजरायलले गाजामा पूर्ण नाकाबन्दी लगाउँदै आएको छ। यसअन्तर्गत खाद्यान्न, औषधि, इन्धन र पानीसमेतको आपूर्ति बन्द गरिएको छ। विश्व खाद्य कार्यक्रमका अनुसार, गाजामा दैनिक रूपमा करिब ५६० ट्रक सामान आवश्यक पर्ने भए पनि हाल २०० भन्दा कम ट्रक मात्र गाजामा प्रवेश गर्न सकेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रका गाजास्थित संयोजक लारा दुबोसका अनुसार, “हामीलाई भनिन्छ कि सहायता दिनुपर्छ, तर सहायता लैजान न बाटो खुल्छ, न अनुमति पाइन्छ।”

इजरायली सेनाले हालै गाजाका तीन क्षेत्रमा — गाजा सिटी, डेर अल-बालाह र अल-मावासी — बिहान १० देखि साँझ ८ बजेसम्मको ‘ट्याक्टिकल पज’ घोषणा गरेको छ। यस अवधिमा सैन्य गतिविधि रोकिने र मानवीय सहायता वितरण गर्न अनुमति दिने भनिएको छ।

तर संयुक्त राष्ट्र, रेड क्रस, र अन्य संस्थाहरूले यसलाई “ढिला, अपर्याप्त र केवल प्रचारमुखी” कदम भन्दै आलोचना गरेका छन्। उनीहरूको भनाइमा “यो समस्या समाधान होइन, आँखामा छारो हाल्ने प्रयास मात्र हो।”

इजरायली सेनाले केही खाद्यान्न सामग्री हवाईमार्गबाट गाजामा खसालेको थियो। तर ती प्यालेटहरू सिधै शरणार्थी शिविरमा खस्दा ११ जना घाइते भएको पुष्टि भएको छ। यस घटनालाई स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहायता समूहहरूले “अनुत्तरदायी र अमानवीय” भनेका छन्।

गाजाको ८०% भन्दा बढी स्वास्थ्य सेवा केन्द्र अवरुद्ध छन्। एकमात्र कार्यरत प्लान्ट बन्द भएको थियो, जुन अहिले इजरायली ग्रिडमा जोडिए पनि अनियमित आपूर्ति भइरहेको छ।

४५ भन्दा बढी अस्पतालहरू बन्द छन् र बाँकी केही अस्पतालहरू अत्यधिक चाप र अभावमा चलिरहेका छन्।

२३ लाख जनसंख्या भएको गाजामा ८०% भन्दा बढी मानिस आन्तरिक रूपमा विस्थापित छन्। हजारौं परिवार भग्नावशेष, टेन्ट र खुला आकाशमुनि बस्न बाध्य छन्। युनिसेफले गाजाका ९०% बालबालिकामा “दीर्घकालीन मानसिक आघात” देखिएको बताएको छ।

युरोपेली मुलुकहरू — विशेषतः जर्मनी, फ्रान्स र बेलायतले गाजाको मानवीय संकटमा गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। संयुक्त राष्ट्रसङ्घ सुरक्षा परिषद्मा युद्धविराम प्रस्ताव अझै पास हुन सकेको छैन।

बेलायतको संसदमा केही सांसदहरूले “भोकलाई हतियार बनाउने नीति” को आलोचना गर्दै इजरायलमाथि प्रतिबन्ध लगाउनसमेत माग गरेका छन्।

गाजामा युद्ध मात्र होइन, भोकको लडाइँ लडिँदैछ। हजारौं बालबालिका भोकले मर्ने खतरा छ। मानवअधिकार समूहहरू, सहायता संस्थाहरू र संयुक्त राष्ट्रले यसलाई “मानवता विरुद्धको अपराध” भन्न थालेका छन्।

यदि तत्काल नाकाबन्दी हटाइएन र स्थायी युद्धविराम नभए, गाजा भोकमरीको ऐतिहासिक उदाहरण बन्नेछ, जसको जिम्मेवारी विश्व समुदायले लिनैपर्छ ।

जब सहायता, हतियार र बन्दुकभन्दा कम प्रभावकारी हुन्छ, अनि भाेक र युद्धको नाङ्गो रणनीति बन्न पुग्छ — त्यहाँ प्रश्न उठ्छ, के अन्तर्राष्ट्रिय कानुन सुतिरहेको छ?