सुनको मूल्य किन चुलिँदै छ ?

काठमाडौं, असाेज ३० ।नेपालमा सुनको मूल्य अहिलेसम्मकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। बिहीबार नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले तोकेको दरअनुसार छापावाल सुनको मूल्य प्रति तोला रु २ लाख ५० हजार ९ सय पुगेको छ, जबकि चाँदी प्रति तोला रु ३ हजार २ सय ७५ मा कारोबार भइरहेको छ।

तिहारकाे पूर्वसन्ध्यामा सुनकाे बढ्दाे मूल्यले थाेरै भए पनि गहना जाेडाैं भन्ने सामान्य परिवारका क्रेताहरूलाई बढी असर पुर्याएकाे छ । यसले नेपाली बजारमा सुनप्रतिको माग र विश्व बजारको प्रभाव दुबै झल्काउँछ।

सुनको लगातार बढ्दो मूल्यले सामान्य उपभोक्ता मात्र होइन, सारा बजारलाई नै प्रभावित पारेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य नयाँ रेकर्डमा पुगेपछि त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपालमा देखिएको हो।

विश्व बजारमा सुन किन बढ्दै छ ?

सुनको मूल्य चुलिनुमा प्रमुख कारण विश्व बजारकै अस्थिरता हो। राेयटर्सका अनुसार, अमेरिकी–चीन तनाव, मुद्रास्फीति, र विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको अनिश्चितताका कारण लगानीकर्ताहरू सुरक्षित सम्पत्ति खोज्दै सुनतर्फ आकर्षित भएका हुन्।

अर्कोतर्फ, विभिन्न देशका केन्द्रीय बैंकहरूले पनि आफ्नो वैदेशिक भण्डारमा सुनको हिस्सा बढाइरहेका छन्। यसले बजारमा थप माग सिर्जना गरेको छ।

अमेरिकी ब्याजदर घट्ने अपेक्षा र मुद्रास्फीति उच्च रहने संकेतले पनि सुनलाई “सुरक्षित लगानी” बनाएको मार्केट वाचले उल्लेख गरेको छ।

मर्गन स्ट्यान्लीको नयाँ प्रतिवेदनले खुलासा गरेको छ कि भारतीय परिवारहरूले हाल करिब ३५ हजार टन सुन संचित गरेका छन् — जसको मूल्य करिब ४ ट्रिलियन अमेरिकी डलर बराबर पर्छ।

यो तथ्यांकले विश्वभरका लगानीकर्ताहरूलाई चकित पारेको छ, किनभने यो रकम भारतको कुल घरेलु उत्पादन (जिडिपी) बराबर हो।

दिपावालीको पूर्वसन्ध्यामा प्रकाशित उक्त प्रतिवेदनले पनि भारतको संस्कृति र अर्थतन्त्रमा सुन कति गहिरो रूपमा गाँसिएको छ भन्ने कुरा देखाएकाे छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यो विशाल संचितिले भारतको अस्थिर बजारभन्दा ठोस सम्पत्तिप्रतिको दीर्घकालीन विश्वास दर्शाउँछ।

जब विश्व आर्थिक अनिश्चिततासँग जुझिरहेको छ, भारतको सुनप्रतिको मोह एकातिर सांस्कृतिक परम्परा हो भने अर्कोतिर आर्थिक सुरक्षाको प्रतीक पनि बनेको छ।

रूपैयाँको अवमूल्यन र स्थानीय बजारमा प्रभाव

सुन आयातमा निर्भर नेपालमा मूल्य निर्धारण अमेरिकी डलरमा आधारित हुन्छ। त्यसैले, डलर महँगो हुँदा सुनको मूल्य पनि स्वाभाविक रूपमा बढ्छ।

नेपालको अर्थतन्त्रमा देखिएको धीमापन, व्यापार घाटा, र विदेशी मुद्राको दबाबले सुन आयात खर्च बढाएको सुन व्यसायीहरू बताउँछन् ।

साथै, माग–आपूर्ति असन्तुलन पनि मूल्य वृद्धि गर्ने अर्को कारण हो। व्यापारीहरूले अहिले बजारमा सुनको आपूर्ति घटेको र नयाँ स्टक ल्याउन कठिनाइ भइरहेको बताएका छन्।

सांस्कृतिक र मनोवैज्ञानिक कारक

नेपालमा सुन केवल गहना होइन, यो सुरक्षा र प्रतिष्ठाको प्रतीक हो। पर्व–उत्सव, विवाह, र धार्मिक क्रियाकलापमा सुनको प्रयोग अनिवार्य जस्तै मानिन्छ।

अर्थतन्त्र अनिश्चित हुँदा मानिसहरू बैंक खाताभन्दा सुनमा लगानी गर्न रुचाउँछन्। यही विश्वासले सुनको मागलाई स्थायी रूपमा बलियो बनाएको छ।

अब सुनको मूल्य कता पुग्ला ?

वित्तीय विश्लेषकहरूका अनुसार, सुनको मूल्य आगामी केही महिना अझै उच्च रहन सक्ने सम्भावना छ। जेपि माेर्गानकाे एक प्रतिवेदनले २०२५–२०२६ सम्म सुनको बजार “सकारात्मक” रहने अनुमान गरेको छ।

तर, यदि अमेरिकी र अन्य प्रमुख देशहरूले ब्याजदर बढाए वा मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा आए, सुनको मूल्य स्थिर वा घट्न पनि सक्छ।

घट्ने सम्भावना पनि उस्तै

अर्थतन्त्र स्थिर हुँदै गएमा र ब्याजदरहरू फेरि बढेमा लगानीकर्ताहरू सुनबाट टाढा हुने सम्भावना छ। साथै, खानी उत्पादन र आपूर्ति सहज हुँदा पनि मूल्य घट्न सक्छ।

तर सुनको स्वभाव नै दीर्घकालीन र स्थिर हुने भएकाले तत्काल ठूलो गिरावटको अपेक्षा भने गरिएको छैन।

नेपालमा सुनको मूल्य चुलिनुको कारण केवल एक होइन । विश्व बजारको अस्थिरता, स्थानीय मुद्रा अवमूल्यन, माग–आपूर्ति असन्तुलन र सांस्कृतिक विश्वास सबैले संयुक्त रूपमा असर पुर्‍याइरहेका छन्।

जबसम्म विश्व अर्थतन्त्रमा स्थिरता र विश्वास फर्किँदैन, सुन नेपाली बजारमा अझै केही समय “राजा” बनेर रहने देखिन्छ।