मनसुन २०८३ बाट पाठ सिकेर नयाँ विपद् व्यवस्थापन योजना बनाउनुपर्नेमा जोड

काठमाडौं, कात्तिक १९ । यस वर्षको मनसुनले विपद् व्यवस्थापनका क्षेत्रमा अनेकौँ चुनौती र कमजोरी उजागर गरेकाले त्यसबाट पाठ सिकेर आगामी दिनको योजना बनाउनुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले जोड दिएका छन्। सूचना तथा सञ्चार, पूर्वसूचना, खोज तथा उद्धार, राहत वितरण र अस्थायी आवास व्यवस्थापनमा देखिएका कमीकमजोरी सुधार गर्दै विज्ञान र नयाँ प्रविधिको प्रयोगलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणमा आयोजित मनसुन २०८३ को समीक्षा बैठकमा विपद् व्यवस्थापनमा संलग्न सरकारी निकाय, सुरक्षा निकाय, विकास साझेदार, संघसंस्था तथा सञ्चारकर्मीका प्रतिनिधिहरूले आगामी विपद् प्रतिकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन अनुभव र सिकाइका आधारमा योजना बनाउनुपर्ने बताएका हुन्।
बैठकको अध्यक्षता गर्दै प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख डा. धर्मराज उप्रेतीले रसुवा–भोटेकोशी बाढीलाई परम्परागत मनसुनजन्य विपद्भन्दा फरक प्रकृतिको घटनाका रूपमा परिभाषित गरिने बताए। उक्त विपद्को प्रकृति नै फरक रहेकाले यसको विश्लेषण, वर्गीकरण र व्यवस्थापन पनि छुट्टै ढंगले गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।
उनले रसुवा–भोटेकोशी क्षेत्रमा अझै बाढीको जोखिम कायम रहेकाले विस्थापित नागरिकलाई पुनः पुरानै बस्तीमा फर्काउन नसकिने स्पष्ट पारे। प्रभावित परिवारको सुरक्षित पुनर्स्थापनाका लागि उपयुक्त स्थानको खोजी तथा अध्ययन भइरहेको उनले जानकारी दिए।
११८ दिनको मनसुनमा ठूलो मानवीय क्षति
प्राधिकरणका अनुसार यस वर्षको मनसुन असार ५ देखि असोज २८ गतेसम्म गरी ११८ दिन कायम रह्यो। यस अवधिमा रसुवा–भोटेकोशी बाढीबाहेक अन्य मनसुनजन्य विपद्का घटनामा १३३ जनाको मृत्यु भएको छ भने १४ जना बेपत्ता र २२७ जना घाइते भएका छन्।
रसुवा–भोटेकोशी बाढीमा १ हजार ४६४ जनाको शव भेटिएको र ५ हजार २८५ जना बेपत्ता रहेको विवरण समीक्षा बैठकमा प्रस्तुत गरिएको छ।
मनसुनजन्य विपद्का घटनाबाट ७७ वटै जिल्ला प्रभावित भएका छन् भने मानवीय क्षतिका आधारमा ४५ जिल्ला प्रभावित भएका छन्। यस वर्षका प्रमुख विपद्मा रसुवा–भोटेकोशी बाढी, असोज ८ देखि ११ गतेसम्मको भारी वर्षापछिको बाढी, पहिरो तथा डुबान र गोरखा–बुढीगण्डकी बाढी रहेका छन्।
यस वर्ष समग्रमा सरदर वर्षा भए पनि केही क्षेत्रमा भएको अत्यधिक वर्षा र विनाशकारी विपद्का घटनाले ठूलो जनधनको क्षति गराएको छ।

४१ स्थानीय तह विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र घोषित
मनसुनका क्रममा विपद्बाट प्रभावित रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, मनाङ, म्याग्दी, बागलुङ, पर्वत र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) का ४१ वटा स्थानीय तह तथा तिनका प्रभावित वडालाई विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो।
समीक्षा बैठकमा यस वर्षका विपद् घटनाबाट प्राप्त अनुभवका आधारमा पूर्वतयारी, जोखिम पहिचान, सूचना प्रवाह, खोज तथा उद्धार, राहत वितरण, अस्थायी आवास र दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाका कामलाई थप व्यवस्थित बनाउनुपर्ने विषयमा छलफल भएको थियो।
विशेषगरी रसुवा–भोटेकोशी र गोरखा–बुढीगण्डकीजस्ता असामान्य प्रकृतिका विपद्को जोखिम आकलन, वैज्ञानिक अध्ययन, पूर्वसूचना प्रणालीको प्रभावकारिता र प्रभावित समुदायको सुरक्षित पुनर्स्थापनालाई आगामी विपद् व्यवस्थापन योजनामा प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।