इस्लामाबाद वार्ता विफलपछि होर्मुज जलमार्गमा जोखिम बढ्दै

काठमाडौं, वैशाख १ । पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा हालै सम्पन्न उच्चस्तरीय कूटनीतिक वार्ता कुनै ठोस सहमतिविना टुंगिएपछि इरान र अमेरिकाबीचको तनाव पुनः तीव्र बनेको छ।
वार्तापछि केही घण्टामै रणनीतिक दृष्टिले विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील समुद्री मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज जलमार्गमा सुरक्षा गतिविधि असामान्य रूपमा बढेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्।
विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा प्रत्यक्ष असर पर्ने जोखिम
ऊर्जा विश्लेषण संस्थाहरूका अनुसार विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल आपूर्ति यही जलमार्ग हुँदै आवतजावत हुने गर्छ। दैनिक झण्डै १ करोड ७० लाखदेखि २ करोड ब्यारेल तेल ओसारपसार हुने यो मार्गमा अवरोध आउँदा तेल मूल्यमा तत्काल उछाल आउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
अमेरिकी नौसेनाले जलमार्गमा निगरानी कडा बनाउँदै इरानसँग सम्बन्धित जहाजहरूको आवतजावत रोक्न थालेको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका छन्, यद्यपि यसबारे आधिकारिक पुष्टि सीमित छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार हाल अमेरिकी नौसेनाले फारसको खाडी क्षेत्रमा आफ्ना युद्धपोत र ड्रोन निगरानी प्रणाली सक्रिय पारेको छ भने इरानी रिभोलुसनरी गार्डले पनि समुद्री प्रतिरक्षा तयारी बढाएको संकेत देखिएको छ।
यसले सानो झडप पनि ठूलो सैन्य द्वन्द्वमा रूपान्तरण हुन सक्ने जोखिम बढाएको छ।

संयुक्त राष्ट्र संघसहित विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूले संयमता अपनाउन आग्रह गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले आपूर्ति अवरोध भए विश्वव्यापी ऊर्जा संकट निम्तिन सक्ने चेतावनी दिएको छ।

होर्मुज जलमार्ग बन्द वा अवरुद्ध भए निकै संवेदनशील अवस्था सिर्जना हुने निश्चित छ । याे अवस्थाले विश्वव्यापी तेल मूल्य अझै बढ्न सक्छ । मध्यपूर्वमा सशस्त्र द्वन्द्व विस्तार भए विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो झट्का लाग्न सक्छ । यस्तै, कूटनीतिक संवाद विफल भइरहे प्रत्यक्ष सैन्य मुठभेडको जोखिम बढ्दै जान्छ ।

हालको अवस्था केवल दुई देशबीचको द्वन्द्व मात्र नभई विश्वव्यापी सुरक्षा, ऊर्जा र अर्थतन्त्रसँग प्रत्यक्ष जोडिएको संकटका रूपमा विकसित हुँदै गएको ।
यद्यपि दुवै पक्षबाट पूर्ण युद्धको घोषणा नभए पनि बढ्दो सैन्य गतिविधि र कूटनीतिक असफलताले आगामी दिनहरू अझ जटिल बन्न सक्ने संकेत गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।