भोटेकोशी बाढी : १६५ शव फेला, ८२६ सम्पर्कविहीन, २३९ को उद्धार

काठमाडौं, भदौ ११ । नेपाल–चीन सिमानाबाट आएको भोटेकोशी बाढीले मुलुकको मध्यभागमा ठूलो त्रास र विनाश ल्याएको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडिआरआरएमए) ले आज बिहान ९:१६ बजे सार्वजनिक गरेको पाँचौं प्रतिवेदनअनुसार हालसम्म १६५ जनाको शव फेला परेको छ, ८२६ जना सम्पर्कविहीन छन् र ७३ जना घाइते भएका छन्। प्रकाेप पूर्व तयारी सञ्जाल, डिपीनेटका अध्यक्ष बसन्त राज अधिकारीका अनुसार याे "आइस रक आभिलान्स काेल्याप्स" हाे ।

बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, चितवन, तनहुँ, नवलपरासी पूर्व र पश्चिम गरी ८ जिल्लाका त्रिशूली तटीय क्षेत्र प्रभावित भएका छन्। ३५ मोटरबल पुल, ४५ झोलुङ्गे पुल र ४० किलोमिटर पक्की सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्।

जब नदीले गाउँ नै बगायो

हिजाे भदौ १० गते बिहान ८:४० बजे रसुवागढी नाकाबाट करिब २० किमी उत्तरपूर्वमा हिमच्छादित पहिरो खस्दा तिब्बततर्फको ताल फुटेको थियो। त्यसबाट भोटेकोशी नदीमा आएको ठूलो बाढी रसुवागढी, टिमुरे, स्याफ्रुबेसी भएर त्रिशूली नदीमा मिसियो। एकै दिनमा त्रिशूलीले आफ्नो किनारका बस्ती, सडक, पुल, जलविद्युत आयोजना र खानेपानीका संरचना बगायो।

प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार बाढीको रौद्ररूप देखेर स्थानीयहरू उच्च स्थानतिर भाग्न बाध्य भए। अझै पनि धेरैको सम्पर्क नभएकोले आफन्तको अवस्था थाहा पाउन नसकेको पीडितले बताएका छन्।

जिल्लागत शव संख्या
प्राधिकरणले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार फेला परेका शवको जिल्लागत अवस्थामा चितवन ६४, धादिङ २७, नवलपरासी (पूर्व) २६, गोरखा २०, नुवाकोट १२, तनहुँ ९, नवलपरासी (पश्चिम) ५, रसुवा २ गरी जम्मा १६५ रहेका छन् ।

यसबाहेक ७३ जना घाइते भएका छन्। जसमध्ये रसुवामा ४३, नुवाकोटमा २७ र धादिङमा ३ जना रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

८२६ को खोजी जारी, ५७९ पर्यटक पनि बेपत्ता

सबैभन्दा चिन्ताको विषय भनेको ८२६ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेको हो। सम्पर्कविहीनमध्ये ५७९ पर्यटक (विदेशी ४६६, नेपाली ११३), रसुवाका १६१ स्थानीय र ८५ सुरक्षाकर्मी (नेपाली सेना ४४, प्रहरी २८, सशस्त्र १३) रहेका छन्। नुवाकोटमा १ जना सम्पर्कविहीन रहेको DEOC ले जनाएको छ। शुक्रबारकाे जनै पूर्णिमाकाे लागि गाेसाईंकुण्डमा मेला भर्न जाने तीर्थ यात्री तथा गाडीहरू पनि परेका छन् ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारका क्रममा गएका सुरक्षाकर्मी आफैं पनि बेपत्ता भएपछि खोजी अभियान थप जटिल बनेको हो।

उद्धार अभियान : २३९ जनाको ज्यान बचाइयो

सरकारी निकाय र सुरक्षा फौजले उद्धार कार्यलाई तीव्रता दिएका छन्। हालसम्म हेलिकप्टर मार्फत कुल २३९ जना उद्धार गरिएको (नेपाली सेनाको २११, अन्य २८), रसुवाको टिमुरेबाट १२३ जना उद्धार (९४ नेपाली, २९ विदेशी) जनाएको छ । उद्धारमा कुल सात हजार चार सय १५ सुरक्षाकर्मी परिचालित भएकाेमा नेपाल प्रहरी तीन हजार ३१८, नेपाली सेना हजार ३५५, सशस्त्र प्रहरी एक हजार ७४२ रहेका छन् ।

नुवाकोट जिल्ला अस्पतालमा विभिन्न अस्पतालका चिकित्सकसहितको संयुक्त टोलीले घाइतेको उपचार गरिरहेको छ। प्रभावित क्षेत्रमा अस्थायी बस्ती, खानेपानी, खाद्यान्न र औषधिको व्यवस्था गरिएको प्राधिकरणले बताएको छ।

भौतिक क्षति र पुनर्निर्माणको चुनौती

बाढीले मानवीय क्षतिसँगै भौतिक पूर्वाधारलाई समेत ध्वस्त पारेको छ । प्रतिवेदन अनुसार ३५ मोटर गुड्ने पुल भत्किए, ४५ झोलुङ्गे पुल बगाए, ४० किमी पक्की सडक पूर्ण क्षतिग्रस्त भएका छन् ।

जलविद्युत आयोजना, सञ्चार लाइन र खानेपानी आयोजनामा समेत ठूलो क्षति पुगेको छ। प्राधिकरणले क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन जारी राखेको जनाएको छ।

सरकारको प्राथमिकता

राष्ट्रिय विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणले घाइतेको उद्धार र उपचार, सम्पर्कविहीनको खोजी, प्रभावित क्षेत्रमा राहत वितरण (खाना, पानी, औषधि, आश्रय), क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको प्रारम्भिक पुनर्निर्माण, विस्थापित परिवारको सुरक्षित पुनर्स्थापनालाई तत्काल प्राथमिकता दिएको छ ।


नेपालको इतिहासमै भयानक मध्ये एक विपत्ति

विज्ञहरूका अनुसार हिमताल फुट्ने यो घटना जलवायु परिवर्तनको प्रत्यक्ष परिणाम हो। भोटेकोशी बाढीले नेपालको विपद् व्यवस्थापन क्षमतालाई चुनौती दिएको छ। उद्धारकर्ताहरू जोखिमपूर्ण अवस्थामै काम गरिरहेका छन्।

प्राधिकरणले थप विवरणसहितको प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ। यस बीचमा प्रभावित क्षेत्रमा पुनः बाढी वा पहिरोको जोखिम न्यून नभएकोले सचेत रहन अनुरोध गरिएको छ।