शान्त र स्निग्ध लाेटस टेम्पल

कमलको फूलजस्तै आकारमा बनेको लाेटस टेम्पल बहाई उपासना गृह हाे, जुन नामजस्तै शान्त र स्निग्ध छ ।

भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा अवस्थित लोटस टेम्पल विश्वकै सबैभन्दा चर्चित आधुनिक धार्मिक संरचनामध्ये एक हो। कमलको फूलजस्तै आकारमा बनेको याे मन्दिर खासमा बहाई उपासना गृह हाे। धार्मिक सहिष्णुता, शान्ति र मानव एकताको सन्देश बोकेको यो मन्दिर भारतको सांस्कृतिक विविधताको अनुपम प्रतीक बनेको छ, जहाँ हरेक समुदायका व्यक्तिहरू जान लालायित हुन्छन् । र, आ-आफ्नो आस्थाअनुसार शान्त भएर प्रार्थना गर्छन् । बाहिर कमलकाे फूल देखिए पनि भित्र डाेम आकारकाे ठूलाे प्रार्थना हल छ । मन्दिरभन्दा केही अगाडि पुगेपछि नै पर्यटक तथा दर्शनार्थीलाई सवयंसेवकहरूले शान्त रहन अनुराेध गर्ने गर्छन् ।

निर्माण र पृष्ठभूमि

लोटस टेम्पलको निर्माण सन् १९८६ मा सम्पन्न भएको हो। इरानी मूलका क्यानाडेली वास्तुकार फरिबोर्ज सहबा द्वारा डिजाइन गरिएको यस मन्दिरको निर्माण बहाई धर्मका सिद्धान्तहरूमा आधारित छ। बहाई धर्मले संसारका सबै धर्महरूलाई समान सम्मान गर्ने र मानव जातिलाई एउटै परिवारका रूपमा हेर्ने दर्शन प्रस्तुत गर्छ।

अद्वितीय वास्तुकला

लोटस टेम्पलको सबैभन्दा ठूलो विशेषता यसको कमलको फूलजस्तो संरचना हो। सेतो संगमरमरबाट बनेको यस मन्दिरमा २७ वटा पात (पंखुडी) छन्, जसलाई तीन–तीन समूहमा मिलाएर नौ वटा प्रवेशद्वार बनाइएको छ।

मन्दिरको भित्री भाग अत्यन्त शान्त, सरल र उज्यालो छ, जहाँ कुनै मूर्ति, चित्र वा धार्मिक प्रतीक राखिएको छैन। यहाँ आउने जो–कोहीले आफ्नो आ–आफ्नो आस्थाअनुसार मौन प्रार्थना र ध्यान गर्न सक्छन्, गर्छन्।

धार्मिक र सामाजिक महत्व

लोटस टेम्पल कुनै एक धर्मका लागि वा धर्ममा मात्र सीमित छैन। यहाँ सबै धर्म, जात, वर्ग र राष्ट्रियताका मानिसहरूलाई समान रूपमा स्वागत गरिन्छ। यसले धार्मिक सहिष्णुता, आपसी सम्मान र विश्व शान्तिको सन्देश फैलाउँछ। लाेटस टेम्पलमा पस्न केही मिनेटमै सयाैं पर्यटक तथा दर्शनार्थी भेला हुन्छन् । भित्र प्रार्थना चलिरहेकाे बेला बाहिर सयाैंकाे संख्यामा लाईनबद्ध भएर आफू पनि भित्र जाने उत्सुकतामा कुरेर बस्छन् । लामवद्ध भएका पर्यटक तथा दर्शनार्थीलाई मन्दिरकाे जानकारी तथा भित्र गएर अपनाउनु पर्ने नियमबारे स्वयंसेवकहरूले जानकारी गराउँछन् । आफूले चाहेजति समय भित्र प्रार्थना गरेर निस्केकाहरू बाहिर निस्केर फेरि लाेटर मन्दिरकाे साैन्दर्य तथा वरिपरिको प्रकृतिमा रमाउँछन् ।

आज लोटस टेम्पल भारतकै सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिने पर्यटकीय स्थलहरूमध्ये एक बनेको छ, जहाँ प्रत्येक वर्ष लाखौँ स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक पुग्ने गर्छन्।

सांस्कृतिक र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान

लोटस टेम्पलले भारतको आधुनिक वास्तुकला र आध्यात्मिक सोचलाई विश्वसामु चिनाएको छ। यसले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय वास्तुकला पुरस्कारहरू प्राप्त गरिसकेको छ र विश्वभरि भारतको एकता र सहिष्णुताको प्रतीकका रूपमा चिनिन्छ।

लोटस टेम्पल केवल एउटा धार्मिक स्थल मात्र होइन, यो मानव एकता, शान्ति र सहिष्णुताको जीवित सन्देश हो। यसको अनुपम संरचना, खुला धार्मिक दर्शन र आध्यात्मिक वातावरणले हरेक आगन्तुकलाई आत्मिक शान्ति र सकारात्मक सोचतर्फ प्रेरित गर्छ। भारत भ्रमणमा आउने जो–कोहीका लागि लोटस टेम्पल अवलोकन गर्नुपर्ने विशेष स्थल बनेकाे छ ।