बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिना ‘मानवतावादी अपराध’मा दोषी ठहर

काठमाडौं, मंसिर १ । बंगलादेशको अन्तर्राष्ट्रिय अपराध ट्राइब्यूनल (आईसीटी) ले सोमबार (१७ नोभेम्बर, २०२५) पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई मानवतावादी अपराध (crimes against humanity) मा दोषी ठहर गरेको छ। ट्राइब्यूनलले हसिनामाथि लगाइएका आरोपहरूलाई गम्भीर रुपमा स्वीकार्दै उनलाई सय प्रतिशत जिम्मेवार ठहर गरेको छ।

बंगलादेशमा गत वर्ष विद्यार्थी आन्दोलन दबाउन ‘मानवताविरुद्धको अपराध’ गरेको भन्दै त्यहाँको अदालतले तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको हाे ।

आईसीटीका तीन न्यायाधीशहरूको बैठकले हसिनालाई हत्या, यातना, षड्यन्त्र र अन्य अमानवीय व्यवहारमा दोषी ठहर गरेको हो, अभियोजनले दावी गरेको छ कि उनले २०२४ को छात्र–नेतृत्व आन्दोलन दबाउन लागि सुरक्षा बलमा कठिन निर्देशन दिए।

आरोप र कानुनी कारबाही

अभियोजनका अनुसार, हसिनाले सुरक्षा एजेन्सीहरूलाई हेलिकोप्टर, ड्रोन, र हतियार प्रयोग गरी प्रदर्शनकारीसँग क्रूर व्यवहार गर्न निर्देशन दिएकी थिइन्।

ट्राइब्यूनलले पाँचवटा ठूला आरोप दायर गरेको थियो — जसमा सरकार-संघठित हिंसा, षडयन्त्र, प्रोत्साहन, हत्या रोकिन नसक्नु, र जनसंहारको खतराजनक प्रकृति समावेश रहेको छ।

संयुक्त राष्ट्रका अनुमायक रिपोर्टले ती प्रदर्शनीका क्रममा करिब १,४०० जनाको मृत्यु भएको देखाएको छ।

हसिनाको प्रतिक्रिया र निर्वासन स्थिति

हसिना अगस्त २०२४ मा भारत प्रवेश गरेकी थिइन् र अहिले पनि त्यहीँ निर्वासन जीवन बिताइरहेकी छन्।

उनले स्वयंले लगाइएका आरोपलाई राजनीतिक प्रतिशोध ठानेकी छन् र ट्राइब्यूनलको प्रक्रियालाई “न्यायिक रूपमा पक्षपाती” भएको बताएका छन्।

उनको वकिलहरू न्यायिक निष्पक्षता र प्रक्रिया पारदर्शिताको कमीमा प्रश्न उठाइरहेका छन्।

पहिलेको फैसला र थप मुद्दा

यसअघि पनि ICT ले उनलाई अदालतको अपमानमा दोषी ठहर गरी छैँ महिना जेल सजाय सुनाइसकेको थियो।

त्यो सजाय विवादित अडियो क्लिपसँग सम्बन्धित थियो, जसमा उनीबाट भनिएकाे थियो कि “उहाँसँग मार्ने लाइसेन्स छ।”

अन्य पूर्व अधिकारीहरू पनि यसै मामिलामा अभियोगको सामना गरिरहेका छन्।

असर र सम्भावित भविष्य

यो फैसला बंगलादेशमा राजनीतिक अस्थिरता बढाउन सक्नेछ — विशेष गरी आगामी निर्वाचन र शक्ति संरचनामा।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र मानवअधिकार समूहले ट्राइब्यूनललाई न्याय सुनिश्चित गर्न निगरानी बढाउनुपर्ने अडान लिएका छन्।

भारत–बंगलादेश सम्बन्धमा पनि कूटनीतिक तनाव बढ्ने सम्भावना देखिन्छ, किनभने हसिना अहिले भारतमै छन् र मुद्दा संवेदनशील छ।

शेख हसिनामाथिको दोषी ठहरले बंगलादेशको राजनीतिक मञ्चमा नयाँ विवेचना जन्माएको छ। एकातिर न्यायको आवाज उठिरहेको छ, त अर्को तिर राजनीतिमा विभाजन र विवाद निरन्तर बढ्ने खतरासमेत देखिन्छ।

एजन्सीहरूकाे सहयोगमा ।